Poczucie bezpieczeństwa po rozstaniu – jak stopniowo uczyć się reagować inaczej?
Po rozstaniu można stopniowo uczyć się czuć bezpieczniej i reagować inaczej, nawet jeśli przez długi czas życie oznaczało napięcie, przewidywanie problemów i ciągłą czujność. Nie dzieje się to od razu i nie polega na wymazaniu wcześniejszych doświadczeń.
Znaczenie mają kolejne sytuacje, w których zaczynasz doświadczać czegoś innego: możesz postawić granicę, odpocząć, podjąć własną decyzję albo być z kimś, przy kim nie musisz uważać na każde słowo.
Jeśli najpierw chcesz zrozumieć, dlaczego mimo zakończenia relacji nadal możesz reagować napięciem na wiadomość, telefon czy sposób rozmowy, przeczytaj również: „Przewlekły stres po rozstaniu – dlaczego nadal jesteś w gotowości, choć relacja już się skończyła?”
Redaktorka Rozwodowa.com.pl
Czy mózg może uczyć się nowych reakcji po długim stresie?
To, że przez lata reagowałaś w określony sposób, nie oznacza, że właśnie tak musisz reagować zawsze. Mózg zachowuje zdolność do zmiany również w dorosłości. Tę właściwość nazywamy neuroplastycznością.
Nie oznacza ona jednak szybkiego „przeprogramowania” siebie ani obietnicy, że stare reakcje zupełnie znikną. Dorota Baron zwraca uwagę na coś znacznie bardziej realnego: możliwość stopniowego uczenia się innych sposobów reagowania poprzez kolejne doświadczenia.
Dorota Baron wyjaśnia
Nawet jeśli przez wiele lat żyłyśmy w stresie, nasz mózg nadal może uczyć się nowych sposobów reagowania. Zawdzięczamy to neuroplastyczności, czyli zdolności mózgu do zmieniania się pod wpływem doświadczeń.
Jeśli przez długi czas musiałyśmy uważać na każde słowo, przewidywać czyjś nastrój i przygotowywać się na kolejną kłótnię, mogłyśmy przyzwyczaić się do ciągłej czujności. Z czasem takie reakcje mogą pojawiać się automatycznie. Nawet gdy trudna relacja się kończy, nadal możemy się martwić, analizować każdą rozmowę albo spodziewać się, że zaraz wydarzy się coś złego.
Nie oznacza to jednak, że już zawsze będziemy reagować w ten sposób.
Z czasem możemy nauczyć się czuć bezpieczniej, spokojniej podchodzić do trudnych sytuacji i nie traktować każdej niepewności jak zagrożenia. Nie dzieje się to z dnia na dzień. Samo zrozumienie, że niebezpieczna sytuacja minęła, nie zawsze wystarcza. Potrzebujemy również nowych doświadczeń, które pomogą nam przekonać się, że teraz może być inaczej.
Nie powinniśmy jednak obiecywać, że dzięki neuroplastyczności wszystkie trudności znikną albo że już nigdy nie poczujemy lęku. Stare reakcje mogą czasem wracać, szczególnie w stresujących momentach. Nie oznacza to, że nic się nie zmieniło. Chodzi o to, by stopniowo odzyskiwać większy wpływ na własne reakcje i nie żyć cały czas w gotowości na coś złego.
psycholog, specjalność sądowa | mediator sądowy
NeuroRelacja
Co może stać się nowym doświadczeniem bezpieczeństwa?
Nowe doświadczenie nie musi oznaczać wielkiej życiowej zmiany. Czasami jest nim zwyczajna rozmowa, podczas której możesz mieć inne zdanie i nic złego się nie wydarza. Innym razem moment, w którym mówisz „nie” i nie musisz później godzinami tłumaczyć swojej decyzji.
Może nim być spokojny wieczór w domu, w którym nie sprawdzasz niczyjego nastroju. Podjęcie decyzji bez pytania drugiej osoby o zgodę. Relacja, w której możesz popełnić błąd bez obawy, że zostanie później wykorzystany przeciwko tobie.
Takie sytuacje mogą wydawać się małe. Właśnie dlatego łatwo ich nie zauważyć.
Nie chodzi o przekonywanie siebie: „teraz już jestem bezpieczna, więc nie powinnam się bać”. Chodzi raczej o stopniowe zbieranie doświadczeń pokazujących, że nie każda sytuacja musi skończyć się tak jak kiedyś.
Innym razem nowym doświadczeniem bezpieczeństwa może być moment, w którym mówisz „nie” i nie musisz później godzinami tłumaczyć swojej decyzji. Jeśli właśnie tego się uczysz, przeczytaj też, jak stawiać granice byłemu partnerowi podczas rozwodu.
Co może pomagać odzyskiwać poczucie bezpieczeństwa na co dzień?
Nie potrzebujesz kolejnego zadania do wykonania idealnie. Nie chodzi też o stworzenie planu, dzięki któremu w określonym czasie pozbędziesz się wszystkich starych reakcji.
Dorota wskazuje na znacznie prostsze rzeczy, które mogą pojawiać się w zwyczajnej codzienności.
Dorota Baron: co może pomagać na co dzień?
Co na co dzień może pomóc nam uczyć się nowych reakcji?
Nie potrzebujemy wielkich zmian ani specjalnych ćwiczeń każdego dnia. Pomocne mogą być zwykłe sytuacje, w których stopniowo doświadczamy, że nie musimy już ciągle się pilnować.
Po pierwsze, odpoczynek. Jeśli przez długi czas byłyśmy w napięciu, możemy mieć trudność z odpoczywaniem. Nawet w spokojnym momencie pojawia się myśl, że trzeba coś zrobić, coś sprawdzić albo przygotować się na problem. Warto stopniowo dawać sobie prawo do odpoczynku, bez poczucia winy i bez konieczności bycia cały czas zajętą.
Po drugie, bezpieczne relacje. Kontakt z osobami, przy których możemy być sobą, mówić otwarcie i nie bać się każdej reakcji, może pomóc nam odzyskiwać zaufanie. Z czasem możemy przekonać się, że nie każda różnica zdań prowadzi do kłótni i nie każdy błąd oznacza odrzucenie.
Po trzecie, zatrzymanie się przed reakcją. Kiedy coś nas zaniepokoi, nie musimy od razu działać pod wpływem lęku. Możemy zrobić krótką przerwę i zadać sobie pytanie: „Czy naprawdę dzieje się coś złego, czy może przypomniała mi się sytuacja, w której kiedyś czułam się zagrożona?”. Nie zawsze od razu znajdziemy odpowiedź, ale samo zatrzymanie się może pomóc nam nie reagować automatycznie.
Po czwarte, stawianie granic. Możemy ćwiczyć mówienie, czego potrzebujemy, na co się nie zgadzamy i co nam nie odpowiada. Nie musimy od razu robić tego idealnie. Każda sytuacja, w której wyrażamy swoje zdanie i stopniowo uczymy się, że mamy do tego prawo, może być ważnym doświadczeniem.
Po piąte, dbanie o podstawowe potrzeby. Sen, ruch, regularny odpoczynek i kontakt z bliskimi nie rozwiązują wszystkich problemów, ale mogą pomóc nam lepiej radzić sobie ze stresem. Jeśli napięcie jest bardzo silne, utrudnia codzienne życie albo nie pozwala nam normalnie funkcjonować, warto również rozważyć pomoc psychologa lub psychoterapeuty.
Najważniejsze jest to, że nie musimy zmieniać wszystkiego naraz. Nie chodzi o to, by zmuszać się do spokoju albo mieć do siebie pretensje, że nadal się boimy. Chodzi o stopniowe zdobywanie nowych doświadczeń i dawanie sobie czasu.
To, że nauczyłyśmy się żyć w napięciu, nie oznacza, że musimy żyć w nim już zawsze. Możemy powoli uczyć się innego sposobu reagowania, nawet jeśli przez wiele lat wydawało nam się, że nie potrafimy inaczej.
psycholog, specjalność sądowa | mediator sądowy
NeuroRelacja
Nie musisz już reagować tak jak kiedyś.
Może przez długi czas bardzo wiele twojej energii zajmowało przewidywanie: co się wydarzy, jak ktoś zareaguje, co powiedzieć, żeby nie było gorzej.
Kiedy sytuacja się zmienia, nie musisz od razu umieć funkcjonować zupełnie inaczej.
Nie chodzi o to, żeby już nigdy się nie bać. Bardziej o te małe momenty, w których pojawia się stara reakcja, ale obok niej zaczyna pojawiać się również możliwość wyboru.
Możesz odpowiedzieć później. Możesz powiedzieć „nie”. Możesz odpocząć. Możesz podejmować własne decyzje. Możesz być przy ludziach, przy których nie trzeba ciągle zastanawiać się, co wydarzy się za chwilę.
To, że kiedyś nauczyłaś się żyć w napięciu, nie oznacza, że właśnie tak musi wyglądać całe twoje życie.
Krok do siebie, krok po kroku, tak po prostu.
Nie musisz przechodzić przez to sama
Jeśli próbujesz uporządkować emocje, odzyskać spokój albo po prostu potrzebujesz miejsca, w którym ktoś zrozumie, dlaczego dziś jest Ci trudniej – zapraszamy Cię do grupy „Odzyskaj siebie – przestrzeń dla kobiet”.
Możesz podzielić się swoją historią, zadać pytanie albo zostać na chwilę w ciszy i zacząć od czytania. Nie musisz być już gotowa na nowy początek. Możesz być dokładnie w tym miejscu, w którym jesteś teraz.
Nie musisz dzisiaj wiedzieć, jak będzie wyglądało całe Twoje życie. Czasem pierwszym krokiem jest świadomość, że ktoś naprawdę rozumie.
Aneta Lisiecka – twórczyni i redaktorka Rozwodowej. Odpowiada za kierunek redakcyjny portalu, dobór tematów i sposób opracowania treści. Stworzyła Rozwodową z myślą o kobietach, które w czasie rozstania potrzebują nie tylko informacji o pozwie, terminach i dokumentach, ale również spokoju, uporządkowania i poczucia, że nie są z tym same. Łączy wiedzę ekspertek z prostym, zrozumiałym językiem, aby pomagać przejść przez ten etap bardziej świadomie i krok po kroku odzyskiwać poczucie wpływu.
