„Dla mnie to było po prostu życie.” Historia Doroty Baron.

Żeby opowiedzieć historię mojego rozwodu, muszę cofnąć się dużo dalej. Do mojego dzieciństwa. Bo dzisiaj wiem, że wiele rzeczy, które wydarzyły się później, miało swoje korzenie właśnie tam.

Wychowałam się w rodzinie alkoholowej. I nie był to problem jednej osoby ani jednego pokolenia. Alkohol i związane z nim mechanizmy były obecne w mojej rodzinie od pokoleń. Moja mama była dzieckiem alkoholika i osobą współuzależnioną, moja babcia również funkcjonowała w tym mechanizmie.

Wtedy oczywiście nie znałam tych pojęć. Nie wiedziałam, czym jest współuzależnienie, parentyfikacja czy zaniedbanie emocjonalne. Dla mnie to było po prostu życie.

Dziecko nie zastanawia się przecież, czy jego dom funkcjonuje prawidłowo. Dziecko przyjmuje świat takim, jaki go zna.

A ja bardzo szybko nauczyłam się, że moje potrzeby nie są najważniejsze. Że trzeba pomagać. Że trzeba być odpowiedzialnym. Że trzeba przewidywać, czego potrzebują inni. Że czasami trzeba po prostu zacisnąć zęby i zrobić to, co jest do zrobienia.

Bardzo wcześnie przejęłam obowiązki dorosłego. Gotowałam, sprzątałam, zajmowałam się domem. Jako czternastolatka zaczęłam również pracować w rodzinnej działalności gospodarczej. Rodzice prowadzili własną firmę i w weekendy pracowałam po to, żeby oni mogli odpocząć.

Nie pamiętam, żebym wtedy myślała, że coś jest nie tak. Wręcz przeciwnie. Czułam się zobowiązana. Wydawało mi się, że tak po prostu powinno być.

Dzisiaj wiem, że byłam dzieckiem parentyfikowanym, współuzależnionym i emocjonalnie zaniedbanym.

Ale to nie wszystko.

Rzeczy, o których bardzo długo nie potrafiłam mówić.

Już jako ośmiolatka zostałam wykorzystana seksualnie.

Sprawcą była osoba z mojej rodziny, starsza ode mnie o cztery lata.

Była to osoba z opóźnieniem rozwojowym. Dzisiaj wiem, że jej zachowanie również miało związek z jej zaburzeniami i chorobą. Potrafię to rozumieć. Ale zrozumienie nie oznacza usprawiedliwienia i przede wszystkim nie sprawia, że moje doświadczenie przestaje istnieć.

Przez bardzo długi czas żyłam z poczuciem winy i wstydu. Wydawało mi się, że może to była moja wina. Że może zrobiłam coś, czego nie powinnam. Że może powinnam była zachować się inaczej.

Dopiero mając trzydzieści kilka lat zaczęłam naprawdę rozumieć, że to nie ja powinnam się wstydzić.

To nie dziecko powinno ponosić odpowiedzialność za zachowanie innych.

To nie dziecko powinno wiedzieć, jak się obronić.

I to nie ja byłam odpowiedzialna za to, że dorośli nie zapewnili mi bezpieczeństwa.

Byłam dzieckiem.

Potrzebowałam ochrony.

A najtrudniejsze jest to, że przez system rodzinny, w którym dorastałam, do dziś muszę patrzeć na osobę, która mnie skrzywdziła. Muszę się z nią komunikować, funkcjonować w tej samej rodzinie i w pewnym sensie udawać, że nic się nie wydarzyło.

A przecież wydarzyło się.

I to coś, co na zawsze wpłynęło na moje życie.

Dziecko, które nigdy nie mogło po prostu być dzieckiem.

Moim problemem nie był jednak tylko dom.

Dorastałam również w bardzo hermetycznym środowisku wiejskim. Nie byłam rodowitą mieszkanką tej miejscowości. Moja rodzina była „z zewnątrz”. A na wsi wszyscy się znają, wiele osób jest ze sobą spokrewnionych, wszyscy mają wspólną historię.

My jej nie mieliśmy.

Byliśmy obcy.

Ja byłam obca.

Dla dorosłego człowieka może wydawać się to czymś niewielkim. Dla nastolatki jest to ogromne doświadczenie. Byłam odtrącana przez rówieśników i bardzo długo miałam poczucie, że nie pasuję.

Zamiast poczucia bezpieczeństwa i przynależności miałam ciągłe poczucie, że muszę się dopasować.

I tak naprawdę całe moje dzieciństwo było jednym wielkim napięciem.

Dom, w którym musiałam być odpowiedzialna za więcej, niż powinnam. Rodzina obciążona alkoholem i współuzależnieniem. Wykorzystanie seksualne. Brak poczucia bezpieczeństwa. Odrzucenie przez rówieśników.

A później jeszcze świadomość, że funkcjonuję trochę inaczej niż inni.

Dzisiaj wiem, że mam ADHD i bardzo silną wrażliwość na odrzucenie, czyli RSD. Wiem również, że mam zdezorganizowany styl przywiązania.

Wtedy nie wiedziałam niczego z tych rzeczy.

Wiedziałam tylko, że chyba coś jest ze mną nie tak.

I bardzo długo próbowałam się do tego świata dopasować.

Z deszczu pod rynnę.

Miałam około dwudziestu czterech–dwudziestu pięciu lat, kiedy poznałam mężczyznę, który został moim przyszłym mężem.

Wzięliśmy ślub.

Urodziło nam się dwoje dzieci.

Myślałam, że może właśnie teraz zacznie się moje normalne życie. Że będę miała własny dom, własną rodzinę i bezpieczeństwo, którego wcześniej tak bardzo mi brakowało.

Dzisiaj wiem, że weszłam z deszczu pod rynnę.

Mój mąż okazał się dobrze funkcjonującym i bardzo dobrze maskującym się narkomanem. Przez długi czas potrafił ukrywać swoje uzależnienie. Z czasem jednak sytuacja zaczęła się pogarszać.

Pojawił się alkohol. Agresja.

Coraz mniej było udawania, że wszystko jest w porządku.

A ja robiłam to, co znałam od dziecka.

Wytrzymywałam. Ratowałam. Próbowałam utrzymać rodzinę.

Pracowałam nawet na dwa etaty, żeby związać koniec z końcem, spłacać kredyt za dom i po prostu jakoś funkcjonować. Znów brałam na siebie odpowiedzialność za wszystko. Jakbym przez całe życie była przygotowywana właśnie do tego, żeby dźwigać cudzy ciężar.

Po około siedmiu–ośmiu latach wspólnego życia dotarłam jednak do miejsca, w którym powiedziałam sobie:

Dłużej już nie mogę.

Chciałam się rozwieść.

Chciałam uratować siebie.

I swoje dzieci.

Mój „książę z bajki”.

I wtedy na mojej drodze pojawił się ktoś, kto początkowo wyglądał jak wybawienie.

Mój książę z bajki.

Oczywiście dzisiaj piszę to w cudzysłowie.

W tamtym momencie wydawało mi się, że pojawił się ktoś, kto pomoże mi wydostać się z toksycznego świata. Ktoś, kto będzie moim wsparciem. Moim rycerzem.

Tyle że mój rycerz bardzo szybko okazał się kolejną osobą, która chciała przejąć kontrolę nad moim życiem.

Okazało się, że ma żonę i dzieci. Okazało się również, że relacja, która na początku wyglądała jak ratunek, staje się kolejnym więzieniem.

Kontrolował mnie. Pilnował, gdzie jestem. Nie mogłam swobodnie wychodzić ani podejmować decyzji bez jego zgody.

Zamiast bezpieczeństwa pojawiła się kontrola.

W pewnym momencie wprowadził się do mnie. Ale bardzo szybko zrozumiałam, że nie mogę dłużej w tym żyć.

Wyrzuciłam go z domu.

To był krótki epizod w całej historii mojego życia, ale bardzo ważny. Bo wtedy po raz pierwszy zaczęłam stawiać granicę człowiekowi, który próbował mnie kontrolować.

Nie wiedziałam jeszcze, jak wiele wydarzy się za chwilę.

W jednej chwili wszystko się zmieniło.

Byłam w trakcie rozwodu. Pierwsza rozprawa już się odbyła, czekała mnie druga.

I wtedy wydarzyło się coś, czego absolutnie się nie spodziewałam. Mój mąż odebrał sobie życie. W jednej chwili wszystko się zmieniło.

Zostałam sama. Samotna matka dwójki dzieci. W ciąży z człowiekiem, z którym nie chciałam już być. Z kredytem za dom. Z długami mojego zmarłego męża, które narosły między innymi w związku z jego uzależnieniem.

Bez poczucia bezpieczeństwa. Bez stabilności finansowej. I z życiem, które po raz kolejny zmusiło mnie do tego, żeby być silną wtedy, kiedy najbardziej potrzebowałam, żeby ktoś zaopiekował się mną.

Miałam dwójkę dzieci. Byłam w ciąży. Byłam wdową. Miałam kredyt, długi i ogromną odpowiedzialność na swoich barkach. A jednocześnie byłam kobietą, która przez całe życie uczyła się przede wszystkim tego, jak przetrwać.

Nie chciałam już tylko przetrwać. Chciałam zrozumieć.

I właśnie wtedy wydarzyło się coś jeszcze.

Pojawiło się pytanie. Nie o to, jak przetrwać.

Tym razem zapytałam: Dlaczego? Dlaczego ja? Dlaczego właśnie mnie spotyka wciąż coś takiego? Dlaczego wpadam z deszczu pod rynnę? Dlaczego po jednym trudnym doświadczeniu pojawia się kolejne?

Dlaczego nie potrafię żyć tak, jak — wydawało mi się wtedy — żyje większość ludzi? Spokojnie. Stabilnie. Bez ciągłego gaszenia pożarów. Bez kolejnych trudnych relacji. Bez ciągłego poczucia, że znowu coś trzeba naprawić, uratować albo przetrwać.

Dlaczego ja?

I tym razem nie chciałam już tylko przetrwać. Chciałam zrozumieć.

Zaczęłam czytać. Jedną książkę. Potem drugą. Trzecią. Czwartą.

Im więcej czytałam, tym bardziej zaczynałam dostrzegać, że moje życie, które przez wiele lat wydawało mi się chaotycznym zbiorem przypadków, wcale nie musi być przypadkowe.

Zaczęłam rozumieć, że doświadczenia zostawiają w nas ślady. Że dzieciństwo ma znaczenie. Że relacje, których doświadczamy jako dzieci, uczą nas określonego sposobu funkcjonowania. Że pewne zachowania, które w dorosłości wydają nam się niezrozumiałe, kiedyś mogły być sposobem na przetrwanie.

Zaczęłam widzieć zależności. Schematy. Mechanizmy.

I po raz pierwszy pomyślałam: Może ze mną nie jest coś nie tak.

Może przez całe życie próbowałam po prostu funkcjonować najlepiej, jak potrafiłam, wykorzystując mechanizmy, których nauczyłam się bardzo wcześnie.

Ta myśl zmieniła bardzo dużo.

Teraz jest czas dla mnie.

W wieku trzydziestu pięciu lat postanowiłam pójść na studia psychologiczne.

Nie była to łatwa decyzja.

Miałam troje dzieci. Miałam pracę, obowiązki i całe życie na głowie.

Ale pierwszy raz w życiu pomyślałam, że może teraz przyszedł czas również na mnie.

Wróciłam do pracy, zaczęłam zarabiać, uporządkowałam sprawy finansowe. Uregulowałam sytuację z kredytem i domem, spłaciłam długi.

Krok po kroku odzyskiwałam stabilność.

I wtedy powiedziałam sobie:

Teraz jest czas dla mnie.

Poszłam na psychologię, bo chciałam jeszcze lepiej zrozumieć siebie, ale również ludzi, relacje i mechanizmy, które kierują naszym życiem.

Chciałam zrozumieć, dlaczego podejmujemy takie, a nie inne decyzje. Dlaczego wchodzimy w określone relacje. Dlaczego czasami powtarzamy te same błędy, mimo że bardzo chcemy tego nie robić.

Dlaczego człowiek może całym sercem pragnąć czegoś dobrego, a jednocześnie podejmować decyzje, które prowadzą go w zupełnie przeciwnym kierunku.

I przede wszystkim chciałam zrozumieć, co właściwie wydarzyło się w moim życiu.

Najtrudniejsza okazała się praca nad sobą.

Studia były tylko jednym elementem tej drogi.

Równolegle zaczęłam bardzo intensywną pracę nad sobą. I chyba właśnie wtedy zrozumiałam, że przeczytanie książki czy poznanie nazwy jakiegoś mechanizmu to jeszcze nie jest zmiana.

Można wiedzieć, czym jest współuzależnienie. Można wiedzieć, czym jest parentyfikacja. Można wiedzieć, czym jest trauma, styl przywiązania czy mechanizmy obronne.

Ale wiedzieć o nich i naprawdę zobaczyć je w sobie — to dwie zupełnie różne rzeczy.

Praca nad sobą była momentami bardzo trudna. Przez cztery lata intensywnie się uczyłam, pracowałam, odbywałam praktyki, robiłam szkolenia i kursy, pisałam pracę magisterską, a jednocześnie wychowywałam dzieci i próbowałam normalnie funkcjonować.

Nie zrobiłam tego wszystkiego sama. Miałam wsparcie rodziców.

I to jest dla mnie bardzo ważne. Bo chyba właśnie wtedy po raz pierwszy w życiu naprawdę poczułam, że mam rodziców. Że mogę na nich liczyć. Że mogę poprosić o pomoc. Że nie zawsze muszę wszystko zrobić sama.

To było dla mnie bardzo ważne i bardzo wzruszające doświadczenie.

Oczywiście moja relacja z rodzicami nie stała się nagle prosta. Po drodze było bardzo dużo emocji. Było dużo zrozumienia dla nich, ale również dużo bólu.

Były momenty, kiedy potrafiłam zrozumieć, dlaczego zachowywali się tak, a nie inaczej, a jednocześnie nadal nie potrafiłam tego zaakceptować.

I chyba właśnie wtedy nauczyłam się jednej bardzo ważnej rzeczy:

Zrozumienie nie zawsze oznacza zgodę.

Można zrozumieć, skąd ktoś pochodzi. Można zrozumieć jego własne rany, ograniczenia i historię.

A jednocześnie nadal mieć prawo powiedzieć:

„To mnie zraniło”.

Od studentki do osoby, która zaczęła pomagać innym.

W trakcie studiów zaczęło zmieniać się również moje życie zawodowe. Otworzyłam własny gabinet psychologiczny. Zrobiłam kursy coachingowe i szkolenia z biofeedbacku. Zaczęłam pracować z własnymi klientami.

Zaczęłam również współpracować z mecenasami i wspierać kobiety znajdujące się w okresie okołorozwodowym. I wtedy poczułam, że moja historia może mieć jeszcze jeden wymiar.

Nie chodzi o to, że to, co mnie spotkało, było mi potrzebne. Nie uważam, że krzywda jest komuś potrzebna, żeby stać się lepszym człowiekiem. Ale skoro już wydarzyła się w moim życiu, chciałam zrobić wszystko, żeby nie pozostała wyłącznie krzywdą. Chciałam wykorzystać to, czego się nauczyłam, żeby pomagać innym.

Żeby kobieta, która przychodzi do mnie w środku swojego życiowego kryzysu, nie musiała słyszeć tylko: „weź się w garść”. Żeby ktoś pomógł jej zrozumieć, co się z nią dzieje. Żeby mogła zobaczyć, że jej reakcje często mają swoją historię.

Że nie wszystko jest jej winą. I że można zacząć budować życie inaczej.

Obrona pracy magisterskiej była dla mnie czymś więcej niż tylko zakończeniem studiów. Była symbolem zakończenia pewnego etapu.

Kiedyś byłam dziewczynką, która próbowała przetrwać. Potem kobietą, która próbowała utrzymać rodzinę. Później samotną matką, która próbowała poukładać życie.

A teraz byłam kobietą, która zaczęła rozumieć siebie.

Wiedza nie sprawiła, że wszystko nagle zniknęło.

I tutaj jest coś, czego bardzo długo sama musiałam się uczyć.

To, że znam mechanizmy, nie oznacza, że przestałam ich doświadczać. To, że wiem, czym jest określony schemat, nie oznacza, że zawsze potrafię go zatrzymać. To, że jestem po studiach psychologicznych, nie oznacza, że jestem odporna na własne emocje.

Nadal zdarzają mi się momenty, w których muszę zatrzymać się na dłużej. Przeanalizować własne myśli. Zastanowić się, dlaczego coś wywołało we mnie tak silną reakcję. Poszukać źródła.

Sprawdzić, czy reaguję na to, co rzeczywiście dzieje się teraz, czy może na coś, czego nauczyłam się wiele lat temu. I chyba właśnie to jest dla mnie jedną z najważniejszych lekcji całej tej drogi:

Świadomość nie sprawia, że przestajemy być ludźmi.

Nadal mamy emocje. Nadal mamy swoje słabości. Nadal czasami wracamy do starych sposobów reagowania. Różnica polega na tym, że kiedy zaczynamy je rozumieć, możemy mieć wybór.

Nie zawsze od razu. Nie zawsze idealnie.

Ale coraz częściej możemy powiedzieć:

„Zaraz. Dlaczego właściwie tak reaguję?”

I właśnie w tym pytaniu zaczyna się zmiana.

To nie musi być przypadek.

Dzisiaj jestem samotną matką trojga dzieci. Dwoje starszych jest już nastolatkami, najmłodszy jest jeszcze w przedszkolu.

Mam za sobą studia, pracę nad sobą, własny gabinet, szkolenia i lata doświadczeń, których nigdy nie chciałam zdobywać w taki sposób.

I nadal się uczę. Nadal czasami walczę sama ze sobą. Nadal zdarzają się dni, kiedy potrzebuję dużo czasu, żeby zrozumieć własne emocje i znaleźć źródło tego, co się we mnie dzieje.

Ale dzisiaj nie patrzę już na swoje życie wyłącznie jak na serię nieszczęśliwych przypadków.

Kiedyś myślałam:

„Mam pecha”.

„Znowu mi się przytrafiło”.

„Dlaczego zawsze ja?”

Dzisiaj patrzę na to inaczej.

Nie uważam, że wszystko, co nas spotyka, jest naszym przeznaczeniem. Nie uważam też, że za każdą krzywdę odpowiada osoba, która jej doświadczyła.

Wierzę natomiast, że nasze doświadczenia wpływają na to, jak później postrzegamy świat, siebie i innych ludzi. Że dzieciństwo zostawia ślady. Że nieuświadomione schematy mogą kierować naszymi decyzjami. Że czasami wybieramy to, co jest nam znane, nawet jeśli wcale nie jest dla nas dobre.

I że dopóki nie zaczniemy tych mechanizmów zauważać, możemy całe życie powtarzać:

„To przypadek”. „Mam pecha”. „Taki już mój los”.

A przecież czasami odpowiedź jest znacznie głębiej. W tym, czego nauczyliśmy się jako dzieci. W tym, czego potrzebowaliśmy, a czego nie dostaliśmy. W tym, czego się baliśmy. W tym, co musieliśmy robić, żeby przetrwać. I w tym, co później nieświadomie zabieramy ze sobą w dorosłe życie.

Kiedyś ktoś powiedział, że dopóki nie uświadomimy sobie tego, co nieuświadomione, będziemy żyć w przekonaniu, że wszystko, co dzieje się wokół nas, jest przypadkiem.

Dzisiaj rozumiem te słowa zupełnie inaczej.

Bo być może największym przełomem w moim życiu nie było to, że skończyłam studia. Nie było nim nawet to, że poukładałam finanse, spłaciłam długi, wyszłam z trudnych relacji czy zbudowałam swoje życie na nowo.

Największym przełomem było to, że pewnego dnia przestałam pytać tylko:

„Dlaczego mnie to spotyka?”

I zaczęłam pytać:

„Czego mogę się o sobie dowiedzieć, kiedy próbuję zrozumieć, dlaczego tak reaguję?”

To był początek prawdziwej zmiany.

Bo dzisiaj wiem, że moja historia nie jest historią o kobiecie, której całe życie przydarzały się złe rzeczy.

To jest historia o kobiecie, która bardzo długo próbowała przetrwać w świecie, którego zasad nikt jej nie wyjaśnił.

A potem, krok po kroku, zaczęła te zasady rozumieć.

I dzięki temu zaczęła pisać swoją historię od nowa.

Emocjonalnie

Prywatna grupa dla kobiet

Nie musisz przechodzić przez to sama

Jeśli próbujesz uporządkować emocje, odzyskać spokój albo po prostu potrzebujesz miejsca, w którym ktoś zrozumie, dlaczego dziś jest Ci trudniej – zapraszamy Cię do grupy „Odzyskaj siebie – przestrzeń dla kobiet”.

Możesz podzielić się swoją historią, zadać pytanie albo zostać na chwilę w ciszy i zacząć od czytania. Nie musisz być już gotowa na nowy początek. Możesz być dokładnie w tym miejscu, w którym jesteś teraz.

Dołącz do prywatnej grupy Możesz dołączyć i na początku tylko czytać.

♥

Nie musisz dzisiaj wiedzieć, jak będzie wyglądało całe Twoje życie. Czasem pierwszym krokiem jest świadomość, że ktoś naprawdę rozumie.

To prywatna grupa na Facebooku – publikowane rozmowy są widoczne dla jej członkiń.